ERP’ de Yapay Zeka

Büyük veri olarak da adlandırılan ve günümüzde her alanda etkisini gösteren bilgi yoğun teknolojiler ve uzaktan erişime imkan tanıyan uygulamalar sayesinde sisteme ilişkin testlerin yapılabilmesi, eksik ya da hatalı veri/bilgi akışının kontrol edilmesi ve finansal raporlama ile ilgili geri bildirimler birlikte işletmenin raporlama sistemlerine ilişkin olumlu katkılar sunulabilmektedir. Bu kapsamda, ERP sistemleri üzerinden bağlantı kurularak, önemli görülen hususlara ilişkin tespitler karşı tarafa online olarak hızlı bir şekilde iletilebilme imkanına sahip olunmaktadır. Sistem üzerinden yapılabilecek risk değerlendirme çalışmaları, denetim stratejisinin belirlenmesine yardımcı olacak ve müşteri işletmenin bilgileri eş zamanlı olarak kontrol panelinde görülebilecektir. Burada bahsedilen kontrol paneli, üretim kontrol sistemlerinden biri olan “denetim destek sistemi” olarak çalışmasını yapacak ve ilgili modül üzerinde, denetim sürecinde ihtiyaç duyulan alanda bilginin karşılıklı paylaşımına imkan tanıyan büyük veriye katkı sağlayacaktır.

Yapay zeka, insana özgü düşünme yapısının makinelere öğretilmesi ve böylece bilgi işlem faaliyetlerinin makineler üzerinden yapılmasını sağlayan “makine öğrenmesi” ni kapsayan bir sistemdir. Bu anlamda yapay zeka, programlanmış makinelerin ve bilgisayarların düşünme ve mantık yürütme faaliyeti olarak da değerlendirilebilmektedir. Dolayısıyla, ERP sistemleri denetiminde, öğrenen makineler sayesinde, büyük veri kapsamında bilginin edinilmesi, algılanması ve işlenmesi faaliyetlerindeki insana özgü çabalar donanımlı makinelerle kısa sürede yapılabilmektedir. Çünkü artık, insan insana, insandan makineye, makineden makineye işlem arayüzü, devamlı faaliyet gösteren bir bilgi oluşturmuş ve söz konusu akışı sürekli hale getirmiştir. Ayrıca, gerek bağımsız dış denetim gerekse de iç denetim çalışmalarında, yapay zeka sistemleri sayesinde, bilginin entegre bir veri tabanı üzerinden alınarak işleme tabi tutulması, belirli kurallar bütünü içinde analiz edilmesi, kendi kendine öğrenen akıllı uygulamalarla da geleceğe dönük güçlü tahminlerin yapılabilmesi söz konusu sistemin üstünlükleri arasındadır. Yapay zeka sistemlerine olan güvenin artması ve elde edilen sonuçların tahminlerle olan yakın ilişkisi, veri tabanı yönetimini de gündeme getirmekte ve bu da ERP sistemlerindeki sürekli denetimin etkinliğini, performansını arttırmaktadır.

Gelişmiş yapay zeka ve akıllı sistemler, bir model içerisine yerleştirilmiş olan kuralları esas alarak çalışmaktadırlar. Makine öğrenmesini de içine alan bu sistemler sayesinde, sınıflandırma, tahmin yürütme, hata ve hile denetimi konuları da kolaylıkla yapılabilmekte ve karar vermeye yönelik destek sistemleri ön plana çıkmaktadır. Dolayısıyla, veri analitiği, bilgi tabanlı uygulamalar ve makine öğrenimine ilişkin teknikler, model içerisinde yeni kuralları da geliştirebilmekte ve uygun sonuç elde edilene dek çalışma yapma kabiliyetine sahip olmaktadırlar. Bahsedilen tüm faaliyetlerin esas amacı, makineleri daha akıllı hale getirmek ve onlardan elde edilecek faydayı en üst düzeye çıkarmak ve insan faktörünü en aza indirgeyerek denetim faaliyetinin kalitesini arttırmaktır. ERP sistemleri denetimindeki yapay zeka sistemleri, izleme ve analiz etme faaliyetini tanımlayabileceği gibi, kendi kendine karar verebilen, gerekli denetim modüllerini çalıştırabilen sistemlerdir. Sürekli denetim kapsamında, kanıt toplayabilen, yorumlama kabiliyetine sahip, elde veriler ışığında tahmin yapabilen, mantık yürütebilen bu sistemler, veriyi değerlendirip kendi kendine karar verebilen, varsayımlar üzerinde fikir yürütebilen öğrenen makinelerle yapılmaktadır. Ayrıca, mevcut verilerin yetersiz olması durumunda, programlanmış varsayımlarla boşluk doldurma yöntemini kullanabilen yapay zeka sistemleri, sistemdeki veriyi bütüncül yaklaşımla analiz etme becerisine sahip olmaktadır. Böylelikle, veri tabanında ve sensörlerden bilgiyi alabilen bu sistemler karar alma algoritmaları geliştirirken; istatistiki teknikler, karmaşık veri analizi, programlama dilleri ve yapılandırılmamış veriden de faydalanarak yönetim kontrol sistemlerinin otomasyonunu arttıran önemli bir faktör konumuna gelmektedirler. Bu durumda gelecekte yapay zekanın uygulama alanı ve çeşitliliği konusunda bize önemli fikirler sunmakta ve gelişimini ortaya koymaktadır.

Kurumsal Kaynak Planlama ERP sistemleri üzerinde yapay zeka ve makine öğrenimi alanındaki gelişmelerin geleceğinde, bu alana büyük yatırımların yapılacağı muhakkaktır. ERP sistemlerinin denetimi alanında, sistemdeki hata ve hilenin önlenmesinde, farklı yerlerde bulunan departmanların yanına gitmeden dahi denetim faaliyeti başlatılabilmektedir. Bu durum sürekli denetim açısından, denetimde risk faktörlerini göz önüne alarak, önemlilik seviyelerinin belirlenmesi ışığı altında, gelişmiş yapay zeka uygulamaları ile denetimin maliyetini düşürerek kalitesini arttırabilmekte ve bu da muhasebe personelinin teknoloji kullanımını destekleyen önemli bir faktör olmaktadır.

Sonuç

Günümüzün işletmeler açısından en önemli gerçeklerinden biri olan dijital devrim, e-ticaret, e-devlet, e-işletme, ERP gibi kavramların işletme faaliyetleri açısından önemini her geçen gün arttırmıştır. İşletme faaliyetlerinin etkinliğinin ve verimliliğinin artırılması ve işletmeden bilgi gereksinimi içinde olan paydaşların doğru zamanlı ve güvenilir bilgi ihtiyacı, bu dijital araçların önemini arttırmış ve bu sistemlere olan güveni zorunlu kılmıştır. Sürekli faaliyet içinde olan işletmelerin faaliyetlerinin izlenmesi, kontrolü ve denetimi günümüzde işletme yönetim bilgi sistemi ile eş anlamı taşıyan ERP sistemlerinin öneminin bu kadar artması, bu sistemlere olan güvenin sağlanmasını da kaçınılmaz kılmıştır. Bu sistemlere güvenin sağlanması ise, bu sistemlerin sürekli denetimi ile mümkün olabilmektedir. Sürekli denetim faaliyetlerinin gerçekleşebilmesi için ise yapay zeka, büyük veri vb. bilgi teknolojisi araçlarını öne çıkarmıştır. Ayrıca teknolojik gelişmelere paralel olarak, işletmelerin yaptıkları finansal nitelikli işlem hacimlerinin artması, söz konusu işlemlerin kayıt altına alınmasını ve denetime tabi tutulmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda, ösz konusu denetim işleminde, bilgi teknolojilerinin yoğun kullanılması, iç kontrol sisteminin etkinliğinin arttırılması ve böylece hata ve hilelerin önlenmesi kritik konuma gelmiştir. Finansal işlemlerin merkezi bir veri tabanı üzerinden ve bütünleşik yaklaşımla ele alınması ve entegre raporlamanın yapılması ise ERP sistemlerine olan ihtiyacı arttırmış bulunmaktadır. Dolayısıyla, işletmedeki bilgi sistemlerindeki veri ve bilgi akışının doğru işlemesi ve güvenirliliğin artması, aynı zamanda ERP sistemlerinin sürekli denetimiyle mümkün hale gelmiştir.

ERP sistemlerinin özelliği gereği, finansal raporlamalar gerçek zamanlı olarak ve ortak veri tabanı üzerinden yapılmaktadır. Gelişen teknolojiler ise tüm finansal verilerin denetimini kolaylaştırmanın yanında iç kontrol sistemine ilişkin genel ve uygulama kontrollerini beraberinde getirmektedir. Sürekli denetim olarak ifade edilen bu yöntemde, kontrol ve risk analizleri bilgi sistemi üzerinde yapılmakta ve tüm işlemler eş zamanlı olarak sürekli denetlenebilmektedir. Ayrıca bu durum, bilgi ve belgelerin standaartlaşmasına da katkıda bulunmakta ve raporlama kalitesini arttıracak finansal bilgi kullanıcılarına istenilen zamanda ve miktarda bilgiyi sunmuş olmaktadır.

Sonuç itibariyle, günümüzde işletmelerin temel yönetim bilgi sistemi olan ERP sistemlerinin, doğru, güvenilir ve zamanlı bilgi üretebilmesi ve bu sistemlere olan güvenin sağlanabilmesi için, bu sistemlerin denetim ilkeleri çerçevesinde sürekli denetlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda en son teknolojilerin bütünleşik bir bilgi sistemi olan ERP sistemleri ile bütünleşmesi ve sürekli denetim işlevinin yerine getirilerek bu sisteme olan güveni sağlaması günümüzde bir zorunluluk haline gelmiştir.

DATALMS YAZILIM & OTOMASYON ExpressBasic ERP Kurumsal Kaynak Planlama Yapay Zeka Derin Öğrenme